Ktoś osuwa się na ziemię w sklepie, przed urzędem albo przy boisku. Zanim dotrze zespół ratownictwa medycznego, pomocy mogą udzielić świadkowie zdarzenia. Warto wiedzieć, kiedy rozpocząć resuscytację i jak skorzystać z AED, czyli automatycznego defibrylatora zewnętrznego.
Na polickim deptaku zamontowano defibrylator AED w ramach inicjatywy Stowarzyszenia Dobrych Działań Nasze Police. Uruchomieniu urządzenia towarzyszyło szkolenie z pierwszej pomocy i obsługi AED, w którym mogli uczestniczyć przechodzący mieszkańcy.
Poniższe wskazówki dotyczą osoby dorosłej. U osoby, która nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, trzeba podejrzewać zatrzymanie krążenia. Pojedyncze westchnienia, dyszenie czy nieregularne łapanie powietrza nie są prawidłowym oddechem.
Nie czekaj z rozpoczęciem RKO na odebranie telefonu, jeżeli już stwierdzisz brak prawidłowego oddechu. Gdy osoba nieprzytomna oddycha prawidłowo, nie wykonuj uciśnięć: utrzymuj drożność dróg oddechowych, obserwuj oddech i wykonuj polecenia dyspozytora. [2, 3]
AED analizuje rytm serca i rozpoznaje, czy potrzebne jest wyładowanie. Komunikaty urządzenia wskazują kolejne czynności. Z AED przeznaczonego do publicznego dostępu może skorzystać również osoba bez wcześniejszego szkolenia.
Gdy AED zostanie dostarczony, włącz urządzenie, odsłoń klatkę piersiową poszkodowanego i przyklej elektrody w miejscach pokazanych na rysunkach. Jeżeli pomagają dwie osoby, jedna kontynuuje uciśnięcia, gdy druga nakleja elektrody. Słuchaj poleceń. Podczas analizy rytmu i wyładowania nikt nie może dotykać poszkodowanego. W modelu półautomatycznym przycisk wyładowania naciska się na polecenie urządzenia; model automatyczny wykonuje je sam po ostrzeżeniu.
Po wyładowaniu, a także po komunikacie, że nie jest ono zalecane, od razu wróć do RKO zgodnie z instrukcjami AED. Kontynuuj do przejęcia działań przez ratowników, chyba że poszkodowany zacznie reagować i prawidłowo oddychać, opadniesz z sił albo miejsce stanie się niebezpieczne. Sam widok nadjeżdżającej karetki nie jest powodem do przerwania pomocy.
Przy wyborze AED do miejsca publicznego trzeba sprawdzić, czy producent przewidział jego obsługę przez osoby bez wykształcenia medycznego. Osoba odpowiedzialna za wyposażenie obiektu powinna też zadbać o dostępność i gotowość urządzenia. Warto odpowiedzieć na pięć pytań:
Czy AED łatwo zauważyć? Oznaczenie powinno prowadzić do urządzenia również osobę, która pierwszy raz wchodzi do budynku.
Czy można szybko wyjąć AED? Dostęp do urządzenia nie powinien wymagać długiego szukania klucza ani osoby, która go przechowuje.
W jakich godzinach można skorzystać z AED? Sprzęt w zamkniętym lokalu nie jest dostępny dla przechodniów. Warto rozważyć rozwiązanie umożliwiające dostęp przez całą dobę.
Kto sprawdza gotowość? Potrzebna jest wyznaczona osoba kontrolująca stan urządzenia oraz terminy wymiany elektrod i baterii zgodnie z instrukcją producenta.
Czy warunki przechowywania są odpowiednie? Montaż na zewnątrz wymaga ochrony przed pogodą i utrzymania warunków dopuszczonych dla danego urządzenia.
Na zajęciach z instruktorem można przećwiczyć ułożenie dłoni i tempo uciskania klatki piersiowej na fantomie, czyli manekinie szkoleniowym. Można też poznać komunikaty treningowego AED i sprawdzić podział zadań między kilka osób.
Warto przećwiczyć także przekazanie dyspozytorowi dokładnego adresu i informacji o wejściu do budynku, wysłanie kogoś po AED oraz wskazanie ratownikom drogi do poszkodowanego. O szkolenie można zapytać lokalną jednostkę ochotniczej straży pożarnej, organizację zajmującą się pierwszą pomocą albo pracodawcę. Nie trzeba jednak czekać na ukończenie kursu, aby w rzeczywistym zdarzeniu wezwać pomoc i działać według instrukcji dyspozytora oraz AED. [2, 5]
Przy najbliższej wizycie w urzędzie, sklepie czy obiekcie sportowym zapytaj, gdzie znajduje się AED i jak można z niego skorzystać. Znajomość lokalizacji urządzenia warto uzupełnić praktycznym szkoleniem z pierwszej pomocy.
Partnerem publikacji jest AlmaMed.pl, sklep internetowy z wyposażeniem medycznym. Jego oferta obejmuje m.in. defibrylatory i akcesoria oraz szafki na defibrylator.
Opracował: Robert Sroka spotBOX.pl
Źródła
[1] Mariusz Hałgas, „Serce z AED na deptaku w Policach”, police24.pl.
[2] Europejska Rada Resuscytacji, Wytyczne ERC 2025 dotyczące podstawowych zabiegów resuscytacyjnych u dorosłych, polskie tłumaczenie Polskiej Rady Resuscytacji.
[3] Ministerstwo Zdrowia, Sposób postępowania na miejscu zdarzenia.
[4] Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, AED.
[5] Resuscitation Council UK, Public access defibrillators: A guide for communities — zalecenia dotyczące dostępności i utrzymania AED.
