materiały partnera
Bezpieczna praca instalacji wymaga precyzyjnego dopasowania elementów odpowiadających za ochronę medium, ciśnienia i całego układu. W praktyce ogromne znaczenie ma dobór zaworu bezpieczeństwa, ponieważ od niego zależy reakcja systemu na wzrost ciśnienia oraz zachowanie ciągłości pracy urządzeń. Równie istotny pozostaje zawór antyskażeniowy, który chroni sieć przed przepływem zwrotnym i ogranicza ryzyko zanieczyszczenia wody. Gdy liczy się stabilność parametrów, zgodność z normami i przewidywalna eksploatacja, odpowiednio dobrana armatura staje się podstawą całej instalacji.
W instalacjach ciśnieniowych sam montaż elementu zabezpieczającego nie wystarcza. Znaczenie ma przede wszystkim dobór zaworu bezpieczeństwa, ponieważ urządzenie musi odpowiadać warunkom pracy, parametrom medium oraz dopuszczalnemu ciśnieniu całego układu. W poradniku producent wskazuje, że zawór bezpieczeństwa ma rozpocząć otwieranie po osiągnięciu ciśnienia początku otwarcia, przejąć nadmiar czynnika przy dalszym wzroście ciśnienia, a po spadku ciśnienia szczelnie się zamknąć. Źródło podkreśla też, że zawory sprężynowe nie wymagają zewnętrznego źródła energii, dlatego stanowią podstawowy element zabezpieczenia urządzeń ciśnieniowych i instalacji technologicznych. W praktyce dobór musi uwzględniać kilka grup danych technicznych. Znaczenie mają między innymi ciśnienie początku otwarcia, ciśnienie zrzutowe, ciśnienie zamknięcia oraz ciśnienie robocze chronionego urządzenia. Poradnik ZETKAMA wskazuje również, że obszar pracy zaworu mieści się pomiędzy dopuszczalnym ciśnieniem urządzenia a maksymalnym ciśnieniem, które może wystąpić po otwarciu zaworu, a prawidłowo dobrane urządzenie ma chronić układ przed wzrostem ciśnienia ponad wartości przekraczające dopuszczalne ciśnienie najwyżej o 10 procent oraz nie zakłócać eksploatacji urządzenia. Na etapie projektowym trzeba też brać pod uwagę różnicę między ciśnieniem roboczym a ciśnieniem zadziałania. W materiale producenta pojawia się zalecenie, by w długim okresie eksploatacji ciśnienie robocze zabezpieczanego urządzenia lub instalacji pozostawało niższe od ciśnienia zadziałania zaworu o wartość gwarantującą jego zamknięcie. Dla par i gazów wskazano poziom w granicach 15 procent ciśnienia początku otwarcia plus 5 procent. W tekście zwrócono też uwagę, że przy małych średnicach gniazda oraz przy niskich ciśnieniach początku otwarcia robocza różnica ciśnień z reguły powinna być większa.
ARMAK opisuje zawory pełnoskokowe, proporcjonalne oraz wersje standard API, a także wskazano, że zawory bezpieczeństwa sprężynowe chronią kotły, zbiorniki i rurociągi przed nadmiernym wzrostem ciśnienia powyżej zadanej wartości granicznej. Producent podaje, że wyroby wykonywane są zgodnie z normą EN ISO 4126-1 i posiadają dopuszczenia TÜV NORD oraz UDT CERT. Szeroki zakres konfiguracji technicznych, obejmujący ciśnienie robocze od 0,1 do 95 bar, temperaturę pracy od minus 196 do plus 538 stopni Celsjusza oraz średnice nominalne od DN 10 do DN 400. Tak zbudowana oferta ułatwia dopasowanie zaworu do konkretnego procesu. Do dyspozycji pozostają różne typy przyłączy, wersje materiałowe korpusu, odmiany uszczelnień oraz opcje dodatkowe, takie jak dźwignia kontrolna czy podnoszenie grzyba z zewnątrz. Producent wskazuje też na możliwość zastosowania tych rozwiązań dla mediów takich jak woda przemysłowa i pitna, para wodna, powietrze sprężone, gazy neutralne, glikol, oleje i czynniki chłodnicze, przy zachowaniu zgodności materiałowej zaworu z medium. To właśnie tutaj dobór zaworu bezpieczeństwa przestaje być formalnością, a staje się częścią projektowania całego układu.
W układach wodnych sama kontrola ciśnienia nie rozwiązuje wszystkich zagrożeń eksploatacyjnych. Równolegle trzeba zabezpieczyć instalację przed przepływem zwrotnym, który może doprowadzić do wtórnego zanieczyszczenia sieci. Właśnie tutaj pojawia się zawór antyskażeniowy. Fig. 406 podano jest to izolator przepływów zwrotnych z obniżoną strefą ciśnienia i możliwością nadzoru, przeznaczony do zastosowania przy wodzie pitnej. Producent wskazuje także zwartą zabudowę, uszczelnienie silikonowe oraz funkcję redukcji ciśnienia i zapobiegania zanieczyszczeniom w systemach. Parametry techniczne Fig. 406 pokazują zakres zastosowania tego rozwiązania w praktyce. Materiał wykonania w postaci mosiądzu i brązu, ciśnienie nominalne 10 bar, średnice nominalne od 15 do 50 mm oraz zakres temperatury pracy od 0 do 65 stopni Celsjusza. Producent informuje też, że dane techniczne produktu znajdują się w bibliotekach programów obliczeniowych używanych w projektowaniu instalacji. Taki zestaw informacji ułatwia włączenie zaworu antyskażeniowego do projektu i ogranicza ryzyko błędów na etapie doboru. W wielu instalacjach wodnych zawór antyskażeniowy i zawór bezpieczeństwa pracują w jednym systemie, choć odpowiadają za różne obszary ochrony. Pierwszy pilnuje kierunku przepływu oraz jakości medium po stronie zasilania, drugi przejmuje nadmiar ciśnienia i chroni urządzenia przed przeciążeniem. Zestawienie tych funkcji ma duże znaczenie zwłaszcza w obiektach, gdzie sieć wodna łączy się z urządzeniami pracującymi pod ciśnieniem albo z układami technologicznymi wymagającymi stałego nadzoru nad parametrami roboczymi. Taki podział ról wynika bezpośrednio z funkcji opisanych w materiałach producenta dla obu grup produktów.
Z perspektywy inwestora lub projektanta liczy się nie tylko katalog produktów, ale też możliwość przejścia przez cały proces decyzyjny. Na stronie poświęconej zawory ARMAK producent udostępnia moduł „Dobór zaworu bezpieczeństwa”, który kieruje do narzędzia wspierającego wybór rozwiązania do konkretnej aplikacji. Dla użytkownika oznacza to prostsze przełożenie parametrów procesu na właściwy model i wariant wykonania. Przy bardziej złożonych instalacjach takie wsparcie ogranicza liczbę pomyłek i porządkuje proces projektowy. ZETKAMA działa na rynku od ponad 75 lat, eksportuje produkty do ponad 75 krajów i rozwija własne zaplecze produkcyjne, w tym odlewnię żeliwa. W materiałach firmowych podkreślono również szeroki asortyment armatury oraz wdrożenie projektu 48H dla wybranych modeli zaworów bezpieczeństwa. Te informacje pokazują skalę zaplecza oraz organizację oferty, która obejmuje zarówno zawór antyskażeniowy, jak i rozwiązania dla instalacji ciśnieniowych. Właśnie dlatego końcowy wybór nie powinien sprowadzać się wyłącznie do średnicy przyłącza czy rodzaju korpusu. Znaczenie ma zgodność parametrów, charakter medium, wymagania projektowe i warunki eksploatacji całego układu. Rozwijamy ofertę w taki sposób, by dobór zaworu bezpieczeństwa oraz wybór komponentów do ochrony sieci wodnych można było oprzeć na konkretnych danych technicznych, normach i dokumentacji producenta. W efekcie zawór bezpieczeństwa i zawór antyskażeniowy stają się częścią spójnego systemu ochrony instalacji, a nie pojedynczymi elementami dobieranymi w oderwaniu od reszty projektu.
