Wybór odpowiedniej formy współpracy i opodatkowania to jedna z kluczowych decyzji, przed którymi staje lekarz planujący swoją ścieżkę zawodową. W praktyce możliwe są różne modele - praca na etacie, kontrakt oraz prowadzenie prywatnej praktyki. Każda z tych form wiąże się z odmiennymi zasadami rozliczania podatku dochodowego i składek ZUS, a także innym zakresem obowiązków administracyjnych. W artykule omawiamy podstawowe różnice pomiędzy tymi rozwiązaniami, dostępne formy opodatkowania, w tym ryczałt, oraz zasady rozliczania składek, aby ułatwić podjęcie świadomej i dopasowanej do sytuacji decyzji.
Zasady opodatkowania lekarza w dużej mierze zależą od wybranej formy wykonywania zawodu. Praca na etacie oznacza opodatkowanie według skali podatkowej, czyli 12% do kwoty 120 000 zł dochodu rocznie oraz 32% powyżej tego progu. Pracodawca odpowiada za naliczanie i odprowadzanie zaliczek na podatek dochodowy oraz składek ZUS, a lekarz otrzymuje wynagrodzenie netto. W tym modelu nie ma możliwości rozliczania kosztów działalności - obowiązują jedynie ustawowe, zryczałtowane koszty uzyskania przychodu.
Kontrakt lekarski może przyjmować różne formy. Jeżeli jest realizowany w modelu B2B, czyli lekarz prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i wystawia faktury, ma możliwość wyboru formy opodatkowania: skali podatkowej, podatku liniowego 19% lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W takim przypadku lekarz samodzielnie opłaca składki ZUS i podatek dochodowy oraz może rozliczać koszty związane z prowadzoną działalnością. To właśnie na tym etapie dobrze prowadzona księgowość dla lekarzy pozwala realnie ocenić opłacalność poszczególnych form współpracy i uniknąć kosztownych błędów rozliczeniowych. Prywatna praktyka lekarska podlega analogicznym zasadom jak kontrakt B2B - kluczowe znaczenie ma tu wybór formy opodatkowania oraz struktura przychodów i kosztów.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma opodatkowania, w której podatek naliczany jest od przychodu, bez możliwości jego pomniejszania o koszty uzyskania. W przypadku usług medycznych, sklasyfikowanych w dziale 86 PKWiU, obowiązuje stawka ryczałtu w wysokości 14%. To rozwiązanie bywa korzystne dla lekarzy, którzy osiągają stabilne i wysokie przychody, a jednocześnie ponoszą relatywnie niskie koszty prowadzenia działalności.
Warto jednak pamiętać, że przy ryczałcie składka zdrowotna nie jest liczona jako procent od faktycznego przychodu. Ma ona charakter ryczałtowy i zależy od rocznego poziomu przychodów. Obowiązują trzy progi: do 60 000 zł, od 60 000 zł do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł. Każdy z nich odpowiada innej, stałej miesięcznej kwocie składki zdrowotnej. Przed wyborem ryczałtu konieczna jest więc analiza nie tylko wysokości przychodów, ale także kosztów oraz planowanego rozwoju praktyki.
Sposób rozliczania składek ZUS i podatku dochodowego zależy bezpośrednio od formy współpracy. Przy zatrudnieniu na etacie wszystkie obowiązki związane z naliczaniem i odprowadzaniem składek oraz zaliczek podatkowych spoczywają na pracodawcy, a roczne rozliczenie podatkowe lekarza jest stosunkowo proste.
W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - zarówno w ramach kontraktu B2B, jak i prywatnej praktyki - lekarz samodzielnie odpowiada za rozliczenia z ZUS i urzędem skarbowym. Forma opodatkowania wpływa na wysokość podatku oraz składki zdrowotnej, a także na sposób prowadzenia ewidencji księgowej. Co do zasady składki ZUS oraz zaliczki na podatek dochodowy przedsiębiorcy opłacają do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Terminowe regulowanie zobowiązań jest kluczowe, aby uniknąć odsetek i sankcji.
Artykuł powstał we współpracy z biuro rachunkowe MNP Tax & Accounting Police
